اراك تا تهران ۲۹۵ كيلومتر فاصله دارد. آب و هواي اراك در زمستان سرد و در تابستان معتدل است ورودخانه مهم "قراچاي" از ميان اين شهر ميگذرد. شهر اراك در زمان حكومت فتحعلي شاه قاجار ايجاد شدهاست. اين شهر ابتدا به «قلعه سلطان آباد» معروف بود و در سال ۱۳۱۶ ه .ق به اراك تغيير نام داد. اراك از آغاز پيدايش تاكنون همواره در معرض دگرگوني بوده و تحولات فراواني يافته است. شهر اراك تا اوايل سال ۱۲۷۰ ه. ق نظامي و محل سكونت سپهدار بود. از زمان ميرزا حسن خان، شهر از حالت نظامي خارج و به تدريج كاركردهاي تجاري و صنعتي يافت. مقارن شروع جنگ جهاني اول و فروپاشي حكومت قاجار، قواي روسيه شهرهاي ساوه، سلطان آباد و مناطق اطراف آنها را به اشغال درآورد. پس از خاتمه جنگ جهاني اول و تحولات سياسي كشور، سلطان آباد نيز در معرض دگرگونيهاي اين دوره قرار گرفت و سيماي فيزيكي آن در جهت يكپارچگي كالبدي فضايي تغيير كرد. اين روند در دهههاي بعد نيز ادامه يافت، به طوريكه امروزه شهر اراك به يكي از قطبهاي صنعتي ايران تبديل شده است.
آشتيان
شهرستان آشتيان در شمال شرقي اراك واقع شده و از مناطق قديمي استان است. مردم اين شهر قبل از اسلام زرتشتي بودهاند و مهمترين آتشكده آنها «آتشكده ورد» بوده است. امروزه شهرستان آشتيان به عنوان يكي از مناطق رو به توسعه و آباد در استان مركزي است.
دليجان
شهرستان دليجان تا تهران ۴۰۹ كيلومتر فاصله دارد. دليجان پيشين شهري بسيار بزرگ با چهار دروازه درچهار طرف بود. گستردگي شهر دليجان قديمي را تا نزديكي خورهه ذكر كردهاند. تمام آثار و نشانههاي تاريخي ازجمله سفالها، حفرهها و آجرهاي بسيار زيبا نشان دهنده بزرگي شهر دليجان قديمي ميباشد. دليجان به دليلموقعيت ارتباطي و جغرافيايي بتدريج توسعه يافته و در سال ۱۳۵۸ به شهرستان تبديل شده است.
غار چال نخجير
خمين (كمره)
شهرستان خمين تا تهران ۳۲۳ كيلومتر فاصله دارد. آب و هواي خمين معتدل كوهستاني متمايل به نيمه بياباني است و زمستانهاي سرد و تابستانهاي معتدل دارد. براي نخستين بار نام خمين در كتاب هزار سالهتاريخ پيامبران و شاهان آمده است. از آثار قبل از اسلام خمين ميتوان به قنوات و كاريزها و آتشكده معروفخمين اشاره كرد. نام اين شهر در ۲۰۰ سال پيش به مركز "كمره" اطلاق شده است. اشتهار امروزي شهر خمين با نام رهبر راحل انقلاب اسلامي حضرت امام خميني (ره) ارتباط مستقيم دارد. اين شهر محل زندگي كودكي و جواني حضرت امام بود و خانه پدري ايشان نيز به يك اثر تاريخي مهمّ تبديل شده است.
بيت حضرت امام خميني (ره)
محلات
شهرستان محلات تا تهران ۳۶۲ كيلومتر فاصله دارد و در دامنهاي مرتفع واقع شده و آب و هواي كوهپايهاي دارد. محلات از نقاط مسكوني قديمي كشور است. در اسناد قديمي و كهن، محلات را ساير البلوك گفتهاند زيرا بر حسب نقشه آن زمان از بلوكات قم و كاشان نبوده است. زمان نامگذاري محلات معلوم نيستولي به گفته مطلعين محلي اين نام در زمان حمله افاغنه (آزاد خان) مورد استفاده قرار گرفته است. در زمان صفويه مبادلات تجاري شهرستان محلات عمدتاً با اصفهان بوده است. در زمان قاجاريه محلات پايگاه فرقه اسماعيليه بوده است و در همين زمان نايبالحكومه محلات (ميرزا محمد خان) از طرف ظل السلطان تعيينشده بود و در همين دوره گلپايگان، خوانسار، محلات و كمره (خمين) ولايتي را تشكيل ميدادند كه مركز آن گلپايگان بود. در سال ۱۳۱۶ ه.ش بر اساس اداري سياسي تقسيمات جديد ناحيه قم كه محلات يكي از بخشهاي آن بود به شهرستان جداگانهاي تبديل شد. در محدوده كنوني اين شهرستان روستاي خورهه و شهر نيمور سابقهاي بسيار طولاني تر از شهر محلات دارند و آثار تاريخي متعددي در آنها به جامانده است. نيمور از مراكز مهمّ مذهبي غلات ايران در روزگار گذشته است و خورهه از روستاهاي بسيار قديمي است كه سابقهتاريخي آن حداقل به زمان سلوكيان ميرسد. پرورش گل و گياه در محلات قدمت ۵۰ ساله دارد. محلات امروزي شهري زيبا و ديدني است
سربند در گذشته دهي بود كه به آن "ادريس آباد" ميگفتند و همزمان با عبور راه آهن سراسري از كنار آن، شازند نامگذاري شد و امروزه به عنوان يكي از شهرستانهاي استان مركزي رو به توسعه و پيشرفت است.
شهرستان ساوه تا تهران ۱۴۰ كيلومتر فاصله دارد و آب و هواي آن معتدل مايل به گرم است. ساوه يكي ازشهرها و مناطق باستاني بازمانده دوران ساساني است. ساوه در روزگار پارتيان با نام «سواكينه» يكي از منازل مهم ميانراهي و در سده هفتم قبل از ميلاد يكي از دژها و منازل سرزمين ماد به شمار ميرفته است. ورود حضرت معصومه (س) به ساوه، نخستين رويدادي است كه در تاريخ اوايل دوران اسلامي اين شهر ذكر شدهاست. ناحيه و شهر ساوه در روزگار ديالمه و سلجوقيان پيوسته مقر زمستاني سلاطين ديلمي و سلجوقي وسپاهيان آنان بوده است.
مسجد جامع ساوه
رونق و آباداني شهر ساوه در روزگار سلجوقيان - به اوج خود رسيد و ساوه به مركز سران قبايل متحدسلجوقي كه لقب اتابك داشتند، تبديل شد. ساوه در جريان حمله خانمان برانداز مغول در قرن هفتم هجريصدمه فراواني ديد. در دوره جانشينان هلاكو (ايلخانان) قسمت عمدهاي از خرابيهاي مغول مجدداً بازسازيشد. ساوه در دوران تيموريان و آق قويونلو از غارتهاي متعدد و رقابتهاي ميان شاهزادگان صدمه فراواني ديد. در دوران صفويه بلوكات ساوه يكي از قلمروهاي استقرار ايلات وابسته به نهاد حكومت صفويه (قزلباش وشاهسونها) گرديد و شهر رو به آباداني گذاشت. در دوران زنديه در احياي مجدد بازرگاني شهر تلاش شد ولي با پايتخت شدن تهران از اهميت ساوه كاسته شد و از ميانه دوره قاجار، مهاجرت شهروندان ساوهاي به تهران آغاز گرديد. در حال حاضر شهر ساوه يكي از شهرهاي آباد استان مركزي است.
تفرش
شهرستان تفرش تا تهران ۲۸۲ كيلومتر فاصله دارد. جلگه تفرش در ميان كوهستان صعبالعبوري واقع شده و آب و هواي معتدلي دارد. تفرش در گذشته به نام طبرس و گبرش معروف بود و بعدها به تفرش معروف شده است. اين شهرستان قدمتي ديرينه دارد. فراهان يكي از بخشهاي تفرش است. "آتشكده آذر گشسب" در روستاي فراهان قرار داشته است و تل ماستر به عنوان يكي از مناطق سيزده گانه قباد ساساني معروف بوده است. ضمناً فراهان زادگاه مردان نامور تاريخ ايران و شاعران معروف است.